Trong cùng một đàn gà thịt, dù cùng giống, ăn cùng loại thức ăn và được nuôi trong cùng điều kiện, vẫn thường xuất hiện những con lớn rất nhanh trong khi một số cá thể luôn nhỏ hơn phần còn lại. Khi gặp tình trạng này, người chăn nuôi thường nghĩ đến chất lượng gà con, nhiệt độ úm, mật độ, máng ăn – máng uống, bệnh đường ruột hay sự cạnh tranh trong đàn.
Một nghiên cứu mới công bố trên Poultry Science năm 2026 gợi mở thêm một góc nhìn khác: những con gà nhỏ và gà lớn trong cùng đàn có thể khác nhau về cơ chế cảm nhận thức ăn và điều hòa cảm giác thèm ăn.
Nghiên cứu của Janghan Choi, Doyun Goo và Woo Kyun Kim đánh giá biểu hiện các gene liên quan đến cảm giác ăn và hệ vi sinh đường ruột ở những con gà có khối lượng khác nhau nhưng được nuôi trong cùng điều kiện.
Ngay ở 18 ngày tuổi, khối lượng đã khác biệt rõ rệt
Nghiên cứu sử dụng 300 gà thịt một ngày tuổi, được nuôi cùng điều kiện và cho ăn tự do. Đến ngày 18, gà được chia thành ba nhóm theo khối lượng: nhóm nhỏ 300–400 g, nhóm trung bình 400–500 g và nhóm lớn 500–600 g.
Khối lượng trung bình tương ứng là 328,6 g; 442,7 g và 556,0 g. Như vậy, giữa nhóm nhỏ và nhóm lớn đã có chênh lệch trung bình hơn 220 g dù gà được nuôi trong cùng một hệ thống quản lý.
Điều gì tạo ra sự khác biệt này?
Gà nhỏ không cho thấy khả năng tiêu hóa kém hơn
Một giả thuyết khá dễ nghĩ tới là những con gà nhỏ có hệ tiêu hóa hoạt động kém hơn.
Tuy nhiên, khi kiểm tra hoạt tính của nhiều enzyme tiêu hóa tại tá tràng, nhóm nghiên cứu không phát hiện khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa ba nhóm khối lượng.
Kết quả này cho thấy, ít nhất trong điều kiện của nghiên cứu, không thể đơn giản giải thích rằng gà nhỏ hơn là do khả năng tiêu hóa kém hơn.
Hệ vi sinh manh tràng cũng cho kết quả tương tự. Nghiên cứu phát hiện một số khác biệt giữa các nhóm, nhưng không có bằng chứng đủ rõ để kết luận rằng sự thay đổi tổng thể của microbiome là nguyên nhân chính tạo ra chênh lệch khối lượng.
Gà nhỏ có thể nhạy với vị đắng hơn?
Đây là một trong những phát hiện đáng chú ý nhất.
Các nhà nghiên cứu kiểm tra T2R7, một thụ thể liên quan đến cảm nhận vị đắng, tại vùng vòm miệng của gà. Kết quả cho thấy biểu hiện T2R7 ở nhóm gà nhỏ cao hơn đáng kể so với nhóm gà lớn.
Theo các tác giả, biểu hiện T2R7 cao hơn có thể phản ánh mức độ nhạy cảm với vị đắng cao hơn. Về mặt sinh học, điều này có khả năng ảnh hưởng đến tính ngon miệng và lượng thức ăn gà muốn tiêu thụ.
Điều này khá thú vị bởi cảm nhận vị giác của gà không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Gia cầm có các receptor giúp nhận biết nhiều thành phần của thức ăn, từ vị đắng đến amino acid và acid béo. Những khác biệt giữa các cá thể trong hệ thống cảm nhận này có thể góp phần tạo nên sự khác nhau về hành vi ăn.
Tín hiệu điều hòa cảm giác ăn cũng khác nhau
Không chỉ T2R7, nhóm nghiên cứu còn phát hiện sự khác biệt ở T1R1, receptor liên quan đến cảm nhận umami và amino acid. Gà thuộc nhóm nhỏ có biểu hiện T1R1 ở tá tràng thấp hơn nhóm lớn.
Trong não, biểu hiện cholecystokinin (CCK) – một tín hiệu liên quan đến cảm giác no và điều hòa lượng thức ăn – cũng khác nhau giữa các nhóm. Một số receptor thuộc hệ thống NPY/PYY tham gia kiểm soát hành vi ăn cũng có sự khác biệt.
Khi đặt các kết quả này cạnh nhau, nghiên cứu gợi ý rằng những con gà nhỏ và gà lớn trong cùng đàn có thể không hoàn toàn giống nhau về hệ thống sinh học kiểm soát cảm giác thèm ăn.
Tuy nhiên, đây là điểm cần diễn giải thận trọng.
Nghiên cứu không đo lượng thức ăn ăn vào của từng cá thể vì gà được nuôi chung. Do đó, chưa thể kết luận theo chuỗi trực tiếp rằng:
T2R7 cao → gà ăn ít → tăng trọng thấp.
Các kết quả hiện tại mới cho thấy mối liên hệ, chưa chứng minh quan hệ nhân quả.
Có thể vấn đề không chỉ là “tiêu hóa được bao nhiêu”, mà còn là “muốn ăn bao nhiêu”
Đây có lẽ là góc nhìn thực tế thú vị nhất từ nghiên cứu.
Trong sản xuất, khi đàn không đồng đều, chúng ta thường tập trung vào những yếu tố bên ngoài con gà: nhiệt độ, ánh sáng, mật độ, máng ăn, máng uống, chất lượng cám, bệnh đường ruột hay coccidiosis.
Tất cả những yếu tố đó vẫn rất quan trọng và nghiên cứu này không phủ nhận chúng.
Điểm mới nằm ở chỗ: ngay cả khi được nuôi trong điều kiện tương đối giống nhau, mỗi cá thể vẫn có thể khác nhau về cách cảm nhận thức ăn và các tín hiệu sinh học điều hòa cảm giác đói – no.
Có thể hình dung một chuỗi:
Cảm nhận thức ăn → tín hiệu thèm ăn/no → hành vi ăn → lượng thức ăn tích lũy → tăng trọng → độ đồng đều của đàn.
Các tác giả thậm chí đặt ra hướng nghiên cứu trong tương lai về việc sử dụng hương vị để giảm ảnh hưởng của vị đắng hoặc điều chỉnh amino acid nhằm tác động đến cảm giác ăn. Tuy nhiên, những giải pháp này chưa được nghiên cứu hiện tại chứng minh có thể cải thiện độ đồng đều đàn trong thực tế.
Một góc nhìn mới về độ đồng đều đàn broiler
Nghiên cứu chưa đưa ra một giải pháp trực tiếp để làm đàn gà đồng đều hơn, nhưng bổ sung một góc nhìn đáng chú ý.
Không phải con gà nào nhỏ cũng có thể giải thích đơn giản bằng “đường ruột xấu”.
Trong nghiên cứu này, những con gà nhỏ không cho thấy khả năng tiêu hóa kém hơn rõ rệt. Thay vào đó, chúng có những khác biệt về receptor cảm nhận thức ăn và tín hiệu điều hòa cảm giác thèm ăn so với những con lớn hơn.
Điều đó gợi ý rằng để hiểu đầy đủ vấn đề độ đồng đều đàn, ngoài việc kiểm tra môi trường và quản lý, trong tương lai có thể cần quan tâm nhiều hơn đến cách từng cá thể cảm nhận thức ăn, hình thành hành vi ăn và điều hòa lượng thức ăn tiêu thụ.
Đó có thể là một phần lời giải cho câu hỏi rất quen thuộc ngoài trang trại:
Cùng giống, cùng cám, cùng chuồng – tại sao vẫn có những con lớn nhanh và những con luôn tụt lại phía sau?
Nguồn tham khảo: Choi J., Goo D., Kim W.K. (2026). Appetite gene expression and gut microbiota in broiler chickens with varying body weights: a new perspective on flock uniformity. Poultry Science, 105, 107006. DOI: 10.1016/j.psj.2026.107006.
