Trong bối cảnh ngành chăn nuôi gia cầm tại các khu vực băng vĩnh cửu vẫn đối mặt với bài toán thiếu nguồn thức ăn ổn định, các nhà khoa học Nga đang thử nghiệm một hướng đi mới: sử dụng công nghệ chiếu xạ electron để kéo dài thời gian bảo quản thức ăn chăn nuôi lên đến một năm.
Theo các nhà nghiên cứu thuộc Viện Vật lý Hạt nhân Nga, công nghệ này có thể trở thành chìa khóa giúp phát triển chăn nuôi gà thịt tại các vùng Bắc Cực – nơi điều kiện khí hậu khắc nghiệt khiến việc sản xuất nguyên liệu thức ăn gần như không thể thực hiện tại chỗ.
Phương pháp được đề xuất là “thanh trùng lạnh” bằng electron (electron pasteurisation), sử dụng chùm electron năng lượng cao để bất hoạt vi khuẩn, nấm mốc và ký sinh trùng trong thức ăn mà không cần xử lý nhiệt. Các electron được tạo ra từ máy gia tốc hạt và chiếu trực tiếp lên sản phẩm trong buồng xử lý chuyên dụng.
Các nhà khoa học cho biết quá trình này có thể phá vỡ DNA của vi sinh vật gây hại nhưng không làm sản phẩm trở thành chất phóng xạ, bởi electron không lưu lại trong thức ăn sau xử lý và mức năng lượng sử dụng không tạo ra hiện tượng nhiễm xạ.
Ông Alexander Bryazgin, trưởng phòng thí nghiệm thuộc chi nhánh Siberia của Viện Hàn lâm Khoa học Nga, cho biết nhu cầu kéo dài thời hạn sử dụng thức ăn hiện đặc biệt cấp thiết đối với ngành gia cầm tại miền Bắc nước Nga.
Theo ông, nguồn cung thức ăn cho các khu vực Bắc Cực hiện chỉ có thể vận chuyển trong khoảng thời gian ngắn vào mùa hè. Trong suốt mùa đông kéo dài, các trang trại buộc phải phụ thuộc hoàn toàn vào lượng thức ăn dự trữ trong kho. Đây là một trong những nguyên nhân khiến chăn nuôi gia cầm tại các vùng băng vĩnh cửu chưa thể phát triển quy mô lớn.
“Hiện tại, việc chăn nuôi gia cầm ở phía Bắc gần như không khả thi vì thức ăn có thời hạn sử dụng quá ngắn, trong khi hoạt động tiếp tế chỉ diễn ra vào mùa hè. Do đó, nhiều địa phương phải phụ thuộc vào nguồn thịt gia cầm đông lạnh nhập từ nơi khác,” Bryazgin cho biết.
Nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng Nga hiện chưa có rào cản pháp lý đối với việc sử dụng công nghệ chiếu xạ thức ăn nhằm mục đích thanh trùng. Tuy nhiên, việc thương mại hóa rộng rãi vẫn sẽ phụ thuộc vào sự quan tâm từ doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi cũng như quá trình hoàn thiện các quy định quản lý liên quan.
Trước đó, Rosatom – tập đoàn năng lượng hạt nhân quốc gia Nga – cũng từng đề xuất sử dụng bức xạ liều thấp để kéo dài thời gian bảo quản nông sản.
Dù vậy, công nghệ chiếu xạ trong thực phẩm và thức ăn chăn nuôi hiện vẫn chưa được ứng dụng phổ biến tại nhiều quốc gia do những lo ngại kéo dài liên quan đến an toàn thực phẩm và tâm lý dè dặt của người tiêu dùng đối với các sản phẩm xử lý bằng bức xạ.
