Ngày 6 tháng 11 hằng năm, tại nhiều thành phố của Ấn Độ, những cửa hàng thịt gà nhỏ bên các khu chợ dân sinh lại đồng loạt treo lên tấm băng rôn quen thuộc mang dòng chữ National Chicken Day. Người mua có thể chỉ ghé qua vì một chương trình giảm giá hay vài quả trứng được tặng kèm, nhưng với ngành gia cầm Ấn Độ, ngày này mang ý nghĩa sâu xa hơn nhiều. Đó là một lời nhắc lặng lẽ về cội nguồn của ngành, gắn với cuộc đời và tư duy của một con người bình dị – Banda Vasudev Rao.
B. V. Rao sinh ngày 6/11/1935 tại Chanchalguda, Hyderabad, trong một gia đình không khá giả. Tuổi trẻ của ông không bắt đầu từ nông trại hay doanh nghiệp, mà là chuỗi ngày mưu sinh với nhiều nghề khác nhau: nhân viên tổng đài điện thoại, cảnh sát đường sắt, rồi thư ký riêng cho một bộ trưởng bang. Con đường dẫn ông đến gia cầm không được hoạch định từ trước, mà mở ra từ một cơ duyên tưởng như rất nhỏ: một khóa đào tạo ngắn hạn về chăn nuôi bò sữa và gia cầm tại Đại học Nông nghiệp Acharya N. G. Ranga.
Chính trong khóa học ấy, Rao lần đầu tiếp xúc với tư duy chăn nuôi hiện đại và được hướng dẫn bởi một giảng viên người Mỹ tên Moore. Moore giao cho ông chăm sóc 500 con gia cầm đầu tiên, và từ trải nghiệm thực tế ấy, Rao nhận ra tiềm năng to lớn của ngành gia cầm – không phải như một nghề phụ manh mún ở nông thôn, mà như một ngành kinh tế có thể tổ chức bài bản, mở rộng quy mô và tạo sinh kế bền vững cho hàng triệu người.
Năm 1970, Rao chính thức khởi nghiệp trên một mảnh đất rộng khoảng 7 mẫu Anh. Ông gần như không có vốn; số tiền ban đầu được gom góp bằng cách bán đi trang sức của vợ. Nhưng thứ ông mang theo không phải là tiền bạc, mà là một cách nhìn khác về phát triển ngành. Với Rao, nuôi nhiều gà hơn chưa bao giờ là mục tiêu cuối cùng. Điều ông theo đuổi là xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh, nơi con giống, thức ăn, chăn nuôi, chế biến và thị trường tiêu thụ được kết nối với nhau một cách có tổ chức.
Những năm đầu thập niên 1980 trở thành bước ngoặt quan trọng. Khi giá trứng tại Ấn Độ lao dốc, hàng loạt hộ chăn nuôi đứng trước nguy cơ phá sản. Thay vì chấp nhận sự bấp bênh ấy như một “quy luật thị trường”, Rao lựa chọn một hướng đi khác. Ông tập hợp nông dân và thành lập Ủy ban Điều phối Trứng Quốc gia (NECC) vào năm 1982, tạo ra một tiếng nói chung cho người sản xuất. Với Rao, vấn đề cốt lõi không chỉ là giá thấp hay cao, mà là việc nông dân hoàn toàn bị động trước thị trường và không kiểm soát được đầu ra sản phẩm.
Song song với việc tổ chức lại thị trường, Rao đặc biệt coi trọng truyền thông tiêu dùng. Ông tin rằng nếu người dân hiểu trứng và thịt gà là nguồn protein lành mạnh, dễ tiếp cận và phù hợp với mọi tầng lớp xã hội, thì tiêu dùng sẽ tăng lên một cách bền vững. Từ đó, sản xuất mới có thể ổn định. Tư duy “kích cầu để bảo vệ người chăn nuôi” này đi trước thời đại của ông nhiều thập kỷ và trở thành nền tảng cho các chiến dịch truyền thông gia cầm sau này ở Ấn Độ.
Từ một trang trại nhỏ, doanh nghiệp của Rao dần phát triển thành V H Group, một tập đoàn gia cầm hàng đầu Ấn Độ, hoạt động trong các lĩnh vực thịt, thức ăn chăn nuôi, dược thú y và chế biến. Tuy nhiên, dù doanh nghiệp lớn mạnh, Rao vẫn dành nhiều tâm huyết cho các hoạt động hiệp hội và phát triển ngành. Ông giữ vai trò Chủ tịch Hội Gia cầm Ấn Độ trong khuôn khổ World Poultry Science Association và là một trong những nhân vật quan trọng góp phần tổ chức Hội nghị Gia cầm Thế giới tại New Delhi năm 1996.
Khi B. V. Rao qua đời vào ngày 26/1/1996, ngành gia cầm Ấn Độ không chỉ mất đi một doanh nhân thành đạt, mà mất đi một người đã định hình tư duy phát triển ngành. Nhiều năm sau đó, ngày sinh của ông – 6/11 – được các hiệp hội gia cầm lựa chọn làm National Chicken Day. Đây không phải là một ngày lễ mang tính hành chính, cũng không nhằm dựng tượng đài cho một cá nhân, mà là cách ngành gia cầm tự nhắc mình về triết lý mà Rao để lại: ngành chỉ có thể bền vững khi người tiêu dùng được đặt ở trung tâm.
Vì thế, National Chicken Day được tổ chức bằng những hành động rất giản dị nhưng đồng bộ: giảm giá thịt gà, phát trứng luộc miễn phí, treo băng rôn tuyên truyền về lợi ích dinh dưỡng của thịt gà. Không có sự phân biệt giữa cửa hàng lớn hay nhỏ, giữa thành thị hay nông thôn. Tất cả cùng hướng tới một mục tiêu chung – tăng tiêu thụ để bảo vệ sinh kế của người chăn nuôi.
Trong bối cảnh sản lượng gà thịt của Ấn Độ tăng trưởng 8–10% mỗi năm, Ngày Gia cầm Quốc gia không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ, mà còn là lời nhắc tỉnh táo cho toàn ngành. Nó nhấn mạnh rằng sản xuất tăng nhanh không đồng nghĩa với thịnh vượng nếu thị trường không được mở rộng. Ngành gia cầm chỉ có thể phát triển bền vững khi bữa ăn hằng ngày của người dân có thêm trứng, thêm thịt gà, và người nông dân cảm nhận rõ ràng rằng công sức của họ được xã hội đón nhận.
National Chicken Day vì thế không phải là một ngày lễ ồn ào. Đó là một ngày lặng lẽ nhưng bền bỉ, nơi câu chuyện về B. V. Rao được kể lại mỗi năm, để nhắc ngành gia cầm Ấn Độ rằng tương lai của họ không chỉ nằm trong chuồng trại, mà nằm trên bàn ăn của cộng đồng.
