Một chiến lược kết hợp giữa di truyền, dinh dưỡng, phương pháp nuôi dưỡng và thiết kế chuồng trại được xem là cần thiết nhằm cải thiện sức khỏe xương, qua đó nâng cao phúc lợi và hiệu quả sản xuất bền vững cho gà đẻ.
Giáo sư Ian Dunn thuộc Viện Roslin và Trường Thú y Hoàng gia (Dick) tại Đại học Edinburgh (Anh Quốc) gần đây đã có bài trình bày về chủ đề này, phân tích các yếu tố di truyền tác động đến chất lượng xương ở gà đẻ. Trong bài giảng được công bố trên tạp chí British Poultry Science, ông Dunn nhấn mạnh nghịch lý khi việc chuyển đổi từ hệ thống nuôi nhốt lồng sang nuôi tự do (non-cage) tuy đã cải thiện phúc lợi chung nhưng lại làm gia tăng các tổn thương xương ức.
Sức khỏe xương và nghịch lý phúc lợi
Giáo sư Dunn lưu ý rằng vấn đề sức khỏe xương ở gà đẻ đã được quan tâm từ rất lâu, bắt đầu từ thời Darwin năm 1868. Tuy nhiên, gần đây vấn đề tổn thương xương ức (keel bone) đã trở thành mối quan tâm đặc biệt của Nghị viện châu Âu, làm dấy lên những câu hỏi về thực hành nhân giống và quản lý chăn nuôi.
Nguyên nhân tổn thương xương ức không nằm ở số lượng trứng mà gà đẻ ra, mà ở chính hoạt động đẻ trứng. Các nghiên cứu cho thấy không có mối tương quan rõ ràng giữa số lượng trứng và chất lượng xương, nhưng thời điểm bắt đầu đẻ trứng (dậy thì) lại có ảnh hưởng rõ rệt. Tuy vậy, ở một số giống gà đẻ trứng nâu, thời điểm dậy thì lại không cho thấy sự tác động rõ ràng, điều này chỉ ra rằng yếu tố này có thể không áp dụng được với tất cả các giống gà.
Vai trò của di truyền học và dinh dưỡng
Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đã tập trung vào việc hiểu rõ vai trò của di truyền trong chất lượng xương ở gà đẻ. Với sự phát triển của các công cụ di truyền hiện đại, đặc biệt là phân tích đa hình nucleotide đơn (SNP), các nhà nghiên cứu đã xác định được các vùng gen liên quan trực tiếp đến chất lượng xương.
Một trong những phát hiện quan trọng là sự xuất hiện của gen mã hóa enzyme cystathionine beta synthase (CBS). Gen này được xác định là có vai trò chủ chốt ảnh hưởng đến chất lượng xương. CBS tham gia vào quá trình chuyển đổi homocysteine thành cystathionine. Homocysteine, tuy không được sử dụng trực tiếp trong tổng hợp protein nhưng lại ảnh hưởng tới quá trình tạo liên kết chéo của collagen, yếu tố quan trọng quyết định độ chắc khỏe của xương.
Ứng dụng dinh dưỡng để cải thiện chất lượng xương
Một hướng ứng dụng quan trọng từ nghiên cứu này là giảm hàm lượng homocysteine bằng dinh dưỡng, cụ thể là sử dụng chất phụ gia betaine. Các thử nghiệm đã cho thấy việc bổ sung betaine vào khẩu phần ăn của gà đẻ giúp giảm nồng độ homocysteine trong máu, đồng thời cải thiện mật độ và độ chắc khỏe của xương.
Các bước tiếp theo
Theo Giáo sư Dunn, nghiên cứu di truyền không chỉ giúp xác định được gen có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng xương, mà còn tạo ra cơ hội ứng dụng thực tiễn thông qua dinh dưỡng và phương pháp chọn lọc giống. Một phương pháp mới dựa trên việc đo mật độ xương tibiatarsus ở gà sống đã được phát triển, tuy nhiên vẫn cần tối ưu hóa thêm để dễ dàng áp dụng trong thực tế.
Kết luận
Nghiên cứu về sức khỏe xương ở gà đẻ cần tập trung vào những tính trạng đã được chứng minh là quan trọng và có thể đo lường được. Việc chọn lọc giống trực tiếp để cải thiện sức khỏe xương là khả thi, nhưng cần phát triển các công cụ và phương pháp đo lường phù hợp hơn để ngành chăn nuôi gia cầm có thể áp dụng rộng rãi, từ đó nâng cao tính bền vững của ngành trong tương lai.
