- Trong ngành chăn nuôi gà thịt hiện đại, đặc biệt là ở giai đoạn đầu đời của gà broiler, bột cá từ lâu đã được xem là một trong những nguồn protein chất lượng cao, nhờ hàm lượng đạm cao, giàu axit amin thiết yếu, khoáng chất và các axit béo không no rất cần thiết cho sự phát triển nhanh, tăng cường miễn dịch và khả năng tiêu hóa của gà con. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, việc sử dụng bột cá đang gặp nhiều trở ngại do chi phí ngày càng tăng, nguồn cung không ổn định và những tác động tiêu cực đến môi trường biển do khai thác quá mức. Ngoài ra, nguồn cung bột cá hiện nay phần lớn phụ thuộc vào nhập khẩu từ các quốc gia như Peru, Chile, hoặc châu Phi, khiến ngành thức ăn chăn nuôi đối mặt với rủi ro lớn về giá cả và logistics.
- Trong bối cảnh đó, Artemeal – một sản phẩm protein biển mới được phát triển từ sinh vật phù du artemia – đang nổi lên như một giải pháp thay thế tiềm năng cho bột cá trong khẩu phần gà thịt, đặc biệt là trong giai đoạn starter. Artemeal là sản phẩm của dự án do công ty Aquanzo tại Anh triển khai, phối hợp cùng Trường Cao đẳng Nông thôn Scotland (SRUC) và Trung tâm Agri-Tech UK. Artemia – nguyên liệu sản xuất Artemeal – được nuôi trên cạn trong hệ thống tuần hoàn khép kín, sử dụng phụ phẩm nông nghiệp (như bã sắn, cám gạo…) làm nguồn dinh dưỡng. Sau đó, artemia được sấy khô, xử lý và nghiền thành bột theo tiêu chuẩn thức ăn chăn nuôi. Quy trình này không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn hoàn toàn không phụ thuộc vào việc khai thác biển, góp phần giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái đại dương.
- Về mặt kỹ thuật, Artemeal có hàm lượng protein thô từ 60–65%, tỷ lệ tiêu hóa trên 90%, hàm lượng lysine cao và có thể thay thế hoàn toàn bột cá trong khẩu phần ăn khởi đầu của gà thịt. Các thử nghiệm tại SRUC cho thấy gà được nuôi bằng Artemeal trong 7 ngày đầu đời đạt tăng trọng cao hơn so với nhóm sử dụng bột cá, và lợi thế này vẫn duy trì đến thời điểm xuất chuồng với trọng lượng trung bình cao hơn 4–6%. Đồng thời, hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) được cải thiện rõ rệt. Không chỉ hỗ trợ tăng trưởng, Artemeal còn mang lại tác động tích cực đến sức khỏe đường ruột và hệ miễn dịch: gà sử dụng Artemeal có mật độ tế bào lympho tại túi Fabricius và tuyến ức cao hơn, cấu trúc niêm mạc ruột được cải thiện, và hệ vi sinh vật đường ruột cũng cho thấy sự tăng lên của các chủng có lợi như Lactobacillus spp. và giảm nhóm vi khuẩn có hại như Clostridium spp.
- Về kinh tế, Artemeal có tiềm năng cạnh tranh mạnh mẽ so với bột cá nhập khẩu. Trong khi bột cá đang có giá dao động từ 1.500–2.000 USD/tấn và chi phí logistics cao, thì Artemeal – khi được sản xuất quy mô công nghiệp – có thể ổn định ở mức 1.200–1.500 USD/tấn, đồng thời tiết kiệm đáng kể chi phí vận chuyển và bảo quản. Với khả năng tận dụng nguyên liệu nội địa và kiểm soát sản xuất trên cạn, Artemeal không bị ảnh hưởng bởi mùa vụ khai thác biển hoặc biến động thị trường quốc tế. Ngoài ra, việc sử dụng Artemeal giúp nâng cao năng suất, giảm tỷ lệ chết non, ổn định chi phí thức ăn và dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn về phát triển bền vững, ESG hay tín chỉ carbon trong tương lai.
- Tại Việt Nam, nơi có ngành chăn nuôi gà thịt phát triển mạnh với hơn 500 triệu con mỗi năm, Artemeal hoàn toàn có tiềm năng được ứng dụng rộng rãi. Các khu vực có điều kiện nuôi artemia lý tưởng như Bạc Liêu, Sóc Trăng, Ninh Thuận hoàn toàn có thể trở thành vùng nguyên liệu trong chuỗi giá trị sản xuất Artemeal nội địa. Việc kết hợp giữa doanh nghiệp, các viện nghiên cứu và cơ quan quản lý trong hình thức hợp tác công – tư (PPP) sẽ mở ra cơ hội phát triển chuỗi cung ứng bền vững, giúp ngành thức ăn chăn nuôi Việt Nam tiến gần hơn đến các chuẩn mực xanh của thế giới.
- Tóm lại, Artemeal không chỉ là một giải pháp thay thế đơn thuần cho bột cá mà còn là bước tiến chiến lược kết hợp giữa khoa học, công nghệ và kinh tế tuần hoàn. Nếu được áp dụng đúng cách, Artemeal sẽ trở thành một trong những yếu tố quan trọng giúp tái định hình ngành thức ăn chăn nuôi hiện đại – nơi hiệu quả chăn nuôi, sức khỏe vật nuôi và phát triển bền vững được đặt ngang hàng.
16
Th5
Th5
Tài liệu nghiên cứu
Artemeal – Giải pháp bền vững thay thế bột cá trong khẩu phần gà thịt: Phân tích kỹ thuật và kinh tế
