Một nghiên cứu mới từ Viện Roslin (Đại học Edinburgh, Vương quốc Anh) vừa công bố trên tạp chí Poultry Science cho thấy việc chiếu sáng trong quá trình ấp có thể ảnh hưởng đến hành vi và tăng trưởng sớm của gà con – đặc biệt là gà mái.
Trong thực tế thương mại, phần lớn trứng được ấp trong bóng tối hoàn toàn. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu đặt câu hỏi: nếu phôi được tiếp xúc với ánh sáng ngay từ trong trứng, liệu điều này có tác động đến sự phát triển sau khi nở?
Không ảnh hưởng đến tỷ lệ nở
Trứng được ấp dưới hai điều kiện:
-
Ấp trong tối hoàn toàn
-
Ấp có chiếu sáng liên tục
Kết quả cho thấy tỷ lệ nở giữa hai nhóm không có sự khác biệt đáng kể (khoảng 80–83%). Điều này có nghĩa là việc bổ sung ánh sáng trong quá trình ấp không làm giảm hiệu quả nở.
Gà mái ấp dưới ánh sáng có xu hướng nặng hơn
Điểm đáng chú ý nằm ở tăng trưởng sau nở.
Ở tuần thứ 4, gà mái được ấp dưới điều kiện có ánh sáng có xu hướng đạt khối lượng cao hơn so với nhóm ấp trong tối. Dù mức chênh lệch chưa đạt ý nghĩa thống kê tuyệt đối, xu hướng này cho thấy ánh sáng trong giai đoạn phôi có thể ảnh hưởng đến sự phát triển sớm.
Các nhà nghiên cứu cho rằng ánh sáng có thể tác động đến sự hình thành hệ thần kinh và nhịp sinh học ngay từ trong trứng, từ đó ảnh hưởng đến khả năng thích nghi và tăng trưởng sau nở.
Tác động rõ rệt đến hành vi
Ngoài khối lượng cơ thể, sự khác biệt rõ nhất xuất hiện ở hành vi.
Sau khi nở, một số đàn gà được nuôi trong chuồng có bố trí “khu trú ẩn tối” – các hộp che giúp gà có không gian nghỉ ngơi yên tĩnh.
Kết quả cho thấy:
-
Gà có khu trú ẩn hoạt động ít hơn
-
Giảm hành vi tìm kiếm thức ăn quá mức
-
Tăng thời gian nghỉ ngơi
Đặc biệt, gà được ấp dưới ánh sáng tương tác với khu trú ẩn nhiều hơn so với nhóm ấp trong tối.
Trong khu trú ẩn, hành vi phổ biến nhất là nghỉ ngơi, chiếm khoảng 44% thời gian quan sát. Điều này cho thấy những “vi môi trường an toàn” có thể giúp gà con giảm stress và tiết kiệm năng lượng trong giai đoạn đầu đời.
Hình: Bố trí chuồng thí nghiệm có khu trú ẩn tối.
(A) Hình ảnh thực tế khu chuồng nuôi với hộp trú ẩn tối đặt trong góc chuồng.
(B) Sơ đồ bố trí thiết bị gồm máng ăn dài (trough feeder), máng ăn khay, máng uống thủ công, đèn sưởi và khu trú ẩn tối (dark shelter).
Vì sao ánh sáng có thể tạo khác biệt?
Gia cầm có các thụ thể nhạy sáng nằm sâu trong não, hoạt động ngay cả trước khi nở. Các thụ thể này điều chỉnh nhịp sinh học và hormone liên quan đến tăng trưởng.
Chu kỳ sáng – tối trong giai đoạn phôi có thể:
-
Ổn định phát triển thần kinh
-
Điều hòa hormone
-
Giảm phản ứng stress
-
Ảnh hưởng đến hành vi khám phá môi trường
Nghiên cứu cũng ghi nhận sự thay đổi hành vi theo tuổi, cho thấy tác động của điều kiện ấp không chỉ ngắn hạn mà có thể kéo dài trong giai đoạn úm.
Có nên áp dụng trong trại ấp thương mại?
Hiện tại, nghiên cứu được thực hiện ở quy mô thử nghiệm và mật độ nuôi thấp. Nhóm tác giả nhấn mạnh cần thêm các thử nghiệm ở điều kiện thương mại trước khi đưa ra khuyến nghị chính thức.
Tuy nhiên, kết quả bước đầu cho thấy:
-
Ánh sáng trong ấp không làm giảm tỷ lệ nở
-
Có tiềm năng cải thiện tăng trưởng sớm ở gà mái
-
Ảnh hưởng tích cực đến hành vi và phúc lợi
Trong bối cảnh ngành gia cầm ngày càng chú trọng phúc lợi động vật và tối ưu hóa năng suất, những điều chỉnh nhỏ ở giai đoạn ấp có thể mang lại lợi ích dài hạn.
Kết luận
Ánh sáng trong giai đoạn ấp có thể là một yếu tố kỹ thuật đáng được xem xét trong tương lai. Dù chưa thể khẳng định đây là giải pháp mang tính cách mạng, nghiên cứu này mở ra hướng tiếp cận mới trong việc tối ưu hóa phát triển sớm của gà con.
Nguồn : Kosin, L., O’Hara, E., Johnston, A., Brown, H., Henderson, L., & Meddle, S. (2026).
The effect of light during incubation and dark shelter enrichment on chick growth and behavior.
Poultry Science, 105, 106144. https://doi.org/10.1016/j.psj.2025.106144
