Một nghiên cứu mới đây từ Đại học Osaka Metropolitan (Nhật Bản) đã làm dấy lên hồi chuông cảnh báo về mức độ ô nhiễm vi khuẩn
Escherichia albertii trong thịt gà bán lẻ tại Bangladesh. Đây là lần đầu tiên vi khuẩn này được ghi nhận với tỷ lệ cao như vậy trong thịt gia cầm bán thương mại, đặc biệt trong bối cảnh nhiều chủng vi khuẩn cho thấy khả năng kháng đa kháng sinh – một mối nguy đối với sức khỏe cộng đồng.
Escherichia albertii – mầm bệnh đường ruột đáng lo ngại
- Escherichia albertii là một loài vi khuẩn đường ruột tương tự như E. coli, có khả năng gây ra các bệnh tiêu hóa như tiêu chảy, đau bụng, nôn mửa và sốt ở người. Vi khuẩn này từng được ghi nhận lần đầu tiên tại Bangladesh vào năm 2003, nhưng ít được chú ý cho đến gần đây.
- Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Quốc tế về Vi sinh thực phẩm (International Journal of Food Microbiology) đã chỉ ra tỷ lệ nhiễm E. albertii trong 63,9% mẫu thịt gà và 71,4% mẫu tăm bông lỗ huyệt tại 17 điểm bán lẻ ở Bangladesh. Đáng chú ý, vi khuẩn còn xuất hiện trên tay người lao động (45,5%), dao chế biến (10%) và phễu cắt tiết (13,3%), cho thấy sự lây nhiễm chéo nghiêm trọng trong quá trình giết mổ và chế biến thịt gà.
Kháng thuốc kháng sinh ở mức đáng báo động
- Kết quả phân tích di truyền cho thấy 94,4% các chủng E. albertii có khả năng kháng ít nhất một loại kháng sinh, trong đó 50% là kháng đa thuốc. Những kháng sinh bị kháng bao gồm các loại phổ rộng và quan trọng trong điều trị người và thú y như tetracycline, ampicillin, gentamicin, kanamycin, nalidixic acid và ciprofloxacin.
Toàn bộ bộ gen của vi khuẩn cũng được giải mã, xác nhận sự hiện diện của các gen độc lực và gen kháng kháng sinh – làm tăng khả năng gây bệnh và lây lan trong môi trường.
Chế biến mất vệ sinh – nguồn gốc của lây lan
- Tại các chợ gia cầm sống ở Bangladesh, gà thường được giết mổ ngay tại chỗ mà không có quy trình vệ sinh phù hợp. Dụng cụ chế biến thường không được khử trùng kỹ, trong khi tay người lao động là yếu tố trung gian làm lan truyền vi khuẩn từ gà sang thịt và các bề mặt khác. Đây là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển và phát tán.
Nguy cơ không chỉ riêng Bangladesh
- Với sự lưu chuyển toàn cầu của thực phẩm và con người, việc kiểm soát E. albertii không chỉ là vấn đề nội bộ của Bangladesh mà cần được coi là thách thức mang tính toàn cầu. Các nhà nghiên cứu hiện đang tiếp tục điều tra các ca nhiễm ở người, so sánh chủng vi khuẩn trong thịt gia cầm và bệnh nhân, đồng thời tìm hiểu đường lây truyền để đề xuất biện pháp can thiệp hiệu quả.
- “Chúng ta cần các quy định nghiêm ngặt hơn về sử dụng kháng sinh trong chăn nuôi, cải thiện vệ sinh giết mổ, và xây dựng hệ thống giám sát dịch tễ học phân tử để ngăn chặn các đợt bùng phát mầm bệnh nguy hiểm như E. albertii,” – PGS.TS Atsushi Hinenoya, tác giả chính của nghiên cứu nhấn mạnh.
Giới thiệu về vi khuẩn Escherichia albertii
- Escherichia albertii là một loài vi khuẩn Gram âm, hình que, thuộc họ Enterobacteriaceae, có mối quan hệ gần gũi với Escherichia coli – một vi khuẩn quen thuộc trong y học và thú y. Loài vi khuẩn này được phát hiện và mô tả lần đầu tiên vào năm 2003 bởi Huys và cộng sự trong một nghiên cứu phân loại lại một số chủng vi khuẩn chưa rõ định danh trước đó, được phân lập từ các mẫu bệnh ở người tại Bangladesh.
- Về mặt hình thái, E. albertii có kích thước nhỏ (khoảng 1–2 µm), không tạo bào tử, di động (ở một số dòng), và có thể lên men glucose nhưng không lên men lactose – đây là đặc điểm phân biệt với E. coli. Chúng phát triển tốt trên môi trường nuôi cấy thông thường như MacConkey agar hoặc EMB agar nhưng dễ bị nhầm với các loài E. coli hoặc Shigella nếu không có kỹ thuật phân tử đi kèm.
- E. albertii là một tác nhân gây bệnh đường tiêu hóa mới nổi ở người và động vật. Vi khuẩn này có thể gây các triệu chứng như tiêu chảy nước, đau bụng, nôn mửa và sốt – đặc biệt ở trẻ em và người suy giảm miễn dịch. Một số chủng còn mang gen độc lực như eae (mã hóa intimin – protein gây bám dính ruột) và cdtB (cytolethal distending toxin), làm tăng khả năng gây bệnh.
- Nguồn gốc tự nhiên của E. albertii chưa được xác định hoàn toàn. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã phát hiện vi khuẩn này trong chim hoang dã, gia cầm, nước thải, và gần đây là thịt gà bán lẻ, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển như Bangladesh, Ấn Độ và Thái Lan. Đây được xem là bằng chứng về nguy cơ lây nhiễm từ thực phẩm qua đường tiêu hóa.
- Một điểm đáng lo ngại là E. albertii đang dần biểu hiện khả năng kháng kháng sinh cao, bao gồm cả các thuốc quan trọng như ciprofloxacin, ampicillin và tetracycline. Việc xác định và giám sát loại vi khuẩn này hiện chủ yếu dựa vào kỹ thuật sinh học phân tử (PCR, giải trình tự gen) vì khả năng chẩn đoán sai rất cao khi chỉ dùng phương pháp cổ điển.
- Do còn là một vi khuẩn mới với y tế và thú y Việt Nam, cần nâng cao nhận thức về E. albertii, đặc biệt trong hệ thống giám sát an toàn thực phẩm, phòng chống tiêu chảy cấp và cảnh báo nguy cơ kháng kháng sinh trong chăn nuôi gia cầm.
Theo AsianScientist (06/05/2025).
