Việc Mỹ có thể áp thuế 25% đối với hàng xuất khẩu từ Liên minh châu Âu (EU) đang gây lo ngại lớn trong ngành thực phẩm và nông nghiệp toàn cầu. Theo báo cáo mới nhất của RaboResearch, động thái này không chỉ làm gián đoạn thương mại song phương mà còn ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực, đặc biệt là máy móc nông nghiệp và thực phẩm chế biến.
Nếu chính sách thuế này được thực thi, các sản phẩm từ EU sẽ có giá cao hơn tại thị trường Mỹ, làm thay đổi cán cân cạnh tranh, hạn chế khả năng tiếp cận thị trường của các doanh nghiệp châu Âu. Bên cạnh đó, sự thay đổi này cũng có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo ra những biến động trên thị trường nông sản quốc tế.
Cán cân thương mại Mỹ – EU trong lĩnh vực nông nghiệp
EU có nền nông nghiệp phát triển mạnh mẽ, với sản lượng xuất khẩu vượt xa nhập khẩu trong giao thương với Mỹ. Năm 2024, tổng giá trị hàng hóa thực phẩm và nông sản EU xuất khẩu sang Mỹ đạt 38 tỷ euro, trong khi Mỹ chỉ xuất khẩu 14 tỷ euro sang EU.
Phần lớn hàng xuất khẩu từ EU sang Mỹ là các sản phẩm có giá trị cao, bao gồm rượu vang, dầu ô liu, sữa và tinh dầu, trong khi Mỹ chủ yếu xuất khẩu các mặt hàng nông sản thô có giá trị thấp hơn.
Chuyên gia cấp cao về thực phẩm và nông nghiệp của RaboResearch, ông Barend Bekamp, nhận định:
“Mỹ là thị trường xuất khẩu quan trọng đối với các công ty thực phẩm và nông nghiệp EU, trong khi EU lại đóng vai trò chủ yếu như một nhà cung cấp đối với Mỹ. Do đó, nếu Mỹ áp thuế, các doanh nghiệp châu Âu sẽ chịu tác động nhiều hơn.”
Những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất
Theo phân tích của RaboResearch, các ngành dễ bị ảnh hưởng nhất bao gồm:
🔸 Máy móc nông nghiệp: Mỹ là thị trường quan trọng đối với các nhà sản xuất máy nông nghiệp châu Âu. Nếu thuế nhập khẩu tăng, nông dân Mỹ – vốn đang chịu áp lực về chi phí – sẽ có xu hướng chuyển sang sử dụng máy móc sản xuất trong nước, thay vì nhập khẩu từ EU.
🔸 Thực phẩm chế biến (sữa, đồ uống, mì ống): Các sản phẩm này có thể chịu ảnh hưởng trung bình, tùy vào mức độ nhạy cảm về giá của người tiêu dùng Mỹ. Một số mặt hàng có thể tăng giá để bù thuế, trong khi những sản phẩm có tính cạnh tranh thấp có nguy cơ mất thị phần.
🔸 Sản phẩm protein động vật, phân bón, đường: Đây là những ngành ít bị ảnh hưởng hơn, do thị trường Mỹ không phải là điểm đến xuất khẩu quan trọng của các sản phẩm này từ EU.
Doanh nghiệp EU có thể ứng phó như thế nào?
Trước nguy cơ bị áp thuế, các doanh nghiệp EU có thể xem xét một số chiến lược để duy trì thị trường:
-
- Giữ nguyên giá và chuyển chi phí thuế cho nhà nhập khẩu Mỹ
- Giảm giá để duy trì tính cạnh tranh
- Tái cơ cấu chuỗi cung ứng để tránh thuế
- Rút lui khỏi thị trường Mỹ nếu không thể cạnh tranh
- Đầu tư sản xuất trực tiếp tại Mỹ để né thuế nhập khẩu
Chiến lược tối ưu sẽ phụ thuộc vào tính chất từng ngành và mức độ ảnh hưởng của giá cả đối với nhu cầu thị trường.
Tác động lan rộng đến thương mại toàn cầu
Không chỉ giới hạn trong quan hệ Mỹ – EU, việc áp thuế này có thể kéo theo phản ứng từ nhiều quốc gia khác. Canada, Mexico và Brazil – vốn cũng đang đối mặt với thuế nhập khẩu từ Mỹ – có thể thực hiện các biện pháp trả đũa, tạo nên một chuỗi phản ứng dây chuyền trong thương mại toàn cầu. Điều này sẽ không chỉ tác động đến hàng hóa nông sản giữa Mỹ và EU mà còn ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại của nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam.
Hiện tại, Mỹ là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của ngành chăn nuôi Việt Nam, đặc biệt là các sản phẩm như thịt gia cầm chế biến, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu sản xuất. Nếu thuế quan giữa Mỹ và EU làm thay đổi cán cân thương mại, Việt Nam có thể đứng trước cả thách thức lẫn cơ hội trong việc điều chỉnh xuất khẩu để tận dụng lợi thế.
