Nguyên Tắc Dinh Dưỡng
- Các chất dinh dưỡng là những hợp chất hóa học quan trọng giúp sinh vật duy trì và phát triển sự sống. Chúng bao gồm nước, carbohydrate, protein, chất béo, khoáng chất và vitamin. Các chất dinh dưỡng vô cơ như nước và khoáng chất có vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất, trong khi các chất hữu cơ như carbohydrate, protein, lipid (chất béo) và vitamin cung cấp năng lượng và hỗ trợ sự phát triển của cơ thể. Vì mỗi loại thức ăn có thành phần dinh dưỡng khác nhau, vịt cần một chế độ ăn đa dạng kết hợp nhiều nguyên liệu khác nhau và một số chất bổ sung để đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng.
- Tất cả các chất dinh dưỡng đều cần thiết cho sự phát triển, sản xuất trứng và duy trì sức khỏe của vịt. Một số chất, đặc biệt là vitamin tan trong nước, có thể được tổng hợp một phần nhờ vi khuẩn có trong hệ tiêu hóa.
Năng Lượng
- Năng lượng không phải là một chất dinh dưỡng cụ thể, mà là kết quả của việc cơ thể chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein trong thức ăn. Khi vịt tiêu thụ thức ăn, các chất này được tiêu hóa thành các phân tử nhỏ hơn như axit amin (từ protein), glucose (từ carbohydrate) và axit béo (từ chất béo). Chúng có thể được cơ thể sử dụng để tổng hợp protein, glycogen, chất béo hoặc bị phân hủy tiếp để giải phóng năng lượng cần thiết cho các hoạt động sống như di chuyển, tiêu hóa, hô hấp và sản xuất trứng.
- Cơ thể vịt cũng có thể dự trữ năng lượng dưới dạng glycogen, chất béo và protein. Khi mức năng lượng trong khẩu phần ăn giảm, vịt sẽ ăn nhiều hơn để bù đắp, và ngược lại, nếu mức năng lượng cao, lượng thức ăn tiêu thụ sẽ giảm. Do đó, năng lượng trong khẩu phần là yếu tố quan trọng để thiết lập nhu cầu dinh dưỡng khác.
- Việc tăng hàm lượng năng lượng trong khẩu phần giúp cải thiện hiệu suất chuyển đổi thức ăn (FCR). Một nghiên cứu của Cherry và Morris (2008) đã chỉ ra rằng có mối quan hệ giữa nồng độ năng lượng trong khẩu phần và hiệu suất tăng trưởng của vịt con, được biểu thị theo phương trình:
FCR = 6.203 – 0.549x + 0.018x²
Vịt có xu hướng tích lũy mỡ cơ thể, do đó việc kiểm soát lượng thức ăn và năng lượng trong giai đoạn phát triển rất quan trọng để giúp cơ thể săn chắc, tập trung phát triển cơ ngực và đùi thay vì mỡ. Tuy nhiên, nếu hạn chế năng lượng quá mức, tốc độ tăng trưởng của vịt có thể bị ảnh hưởng.Nước
- Nước là thành phần thiết yếu của cơ thể vịt. Khi mới nở, cơ thể vịt chứa khoảng 70% nước, nhưng con số này giảm xuống còn 60–68% khi vịt được 6 tuần tuổi, và tiếp tục giảm xuống 52–57% khi trưởng thành, do sự tích lũy mỡ trong cơ thể.
- Nước đóng vai trò quan trọng trong nhiều chức năng sinh lý. Nó giúp duy trì hình dạng cơ thể, điều hòa nhiệt độ thông qua việc hấp thụ và giải phóng nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa, hấp thụ và vận chuyển chất dinh dưỡng. Ngoài ra, nước còn cần thiết cho bài tiết chất thải, hô hấp và duy trì chức năng của tế bào. Một quả trứng vịt nặng 65g chứa khoảng 44g nước, cho thấy tầm quan trọng của nước trong quá trình hình thành trứng.
- Chất lượng nước uống rất quan trọng đối với sức khỏe vịt. Nước cần sạch, không chứa muối khoáng, kim loại nặng, đất sét hoặc vi khuẩn gây bệnh. Nhiệt độ nước cũng có ảnh hưởng đến năng suất vịt. Nếu nước uống quá nóng (trên 30°C), nó có thể làm giảm trọng lượng trứng, độ dày vỏ trứng và sản lượng trứng. Đồng thời, nước ấm cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh. So với gà, vịt có nhu cầu uống nước nhiều hơn mỗi ngày, vì vậy cần đảm bảo cung cấp đủ nước sạch cho đàn.
Carbohydrate
- Carbohydrate chiếm 70–75% trong phần chất khô của thức ăn vịt và là nguồn năng lượng chính trong khẩu phần. Chúng không chỉ cung cấp năng lượng mà còn tạo cảm giác no và giúp hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
- Một số loại carbohydrate có khả năng hút nước cao, giúp làm mềm phân và hỗ trợ tiêu hóa. Glucose và glycogen đóng vai trò là nguồn năng lượng quan trọng cho quá trình hình thành mô, đồng thời một số monosaccharide tham gia vào việc tổng hợp năng lượng trong cơ thể.
- Ribose, một loại đường đơn, là thành phần quan trọng của Adenosine Triphosphate (ATP), Adenosine Diphosphate (ADP) và Adenosine Monophosphate (AMP). Những hợp chất này cần thiết cho quá trình chuyển hóa năng lượng và tham gia vào tổng hợp RNA, giúp cơ thể tổng hợp protein và phát triển mô.
- Ngoài ra, carbohydrate cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa protein và chất béo, đảm bảo sự cân bằng dinh dưỡng trong cơ thể vịt.
Protein và Axit Amin
- Cơ thể vịt chứa khoảng 16–19% protein, nhưng nếu loại bỏ phần mỡ, tỷ lệ này gần như ổn định ở 21.6%. Protein và axit amin là những thành phần thiết yếu giúp cơ thể phát triển và duy trì sự sống.
- Protein đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc cơ thể, là thành phần chính của mô liên kết, màng tế bào và lông. Collagen và elastin giúp duy trì độ bền của mô liên kết, trong khi glycoprotein và lipoprotein tạo nên màng tế bào.
-
- Hemoglobin và myoglobin giúp vận chuyển oxy trong máu và cơ bắp.
- Albumin huyết thanh hỗ trợ vận chuyển axit béo.
- Transferrin giúp đưa sắt đi khắp cơ thể.
- Protein cũng có khả năng đệm pH, giúp cơ thể duy trì cân bằng axit-bazơ. Mọi enzyme trong cơ thể đều có nguồn gốc từ protein và đóng vai trò xúc tác trong quá trình chuyển hóa dinh dưỡng.
-
- Insulin: Kiểm soát mức đường huyết.
- Hormone tăng trưởng: Điều chỉnh sự phát triển cơ thể.
- Hormone tuyến cận giáp và calcitonin: Giúp cân bằng lượng canxi trong máu.
- Gonadotropin: Thúc đẩy sự phát triển của cơ quan sinh sản.
- Protein cũng giữ vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch, vì kháng thể (antibodies) là những phân tử protein giúp bảo vệ cơ thể khỏi vi khuẩn và virus.
- Quá trình tăng trưởng và sản xuất thịt phụ thuộc vào khả năng tích lũy protein. Trứng cũng là một nguồn cung cấp protein quan trọng, với một quả trứng vịt nặng 70g chứa khoảng 8.4g protein. Một số loại protein khác có vai trò quan trọng, bao gồm:
- Prothrombin: Hỗ trợ quá trình đông máu.
- Opsin: Giúp mắt thích nghi với điều kiện ánh sáng yếu.
Nhu Cầu Axit Amin Của Vịt
Vịt cần 20 loại axit amin để tổng hợp protein và thực hiện các chức năng sinh học. Một số axit amin có thể tự tổng hợp trong cơ thể, nhưng một số khác không thể hoặc không được tạo ra với số lượng đủ, vì vậy cần bổ sung qua khẩu phần ăn.- Các axit amin thiết yếu là những axit amin cơ thể không thể tổng hợp đủ và phải được cung cấp từ thức ăn. Bao gồm:
- Histidine, isoleucine, leucine, lysine, methionine, arginine, phenylalanine, threonine, tyrosine, valine.
- Ngoài ra, glycine và proline cũng rất quan trọng đối với chim non đang phát triển nhanh.
- Trong khẩu phần bắp – đậu nành: Thiếu methionine (thứ nhất), lysine (thứ hai) và threonine (thứ ba).
- Trong khẩu phần bắp – bột cá: Thiếu tryptophan.
- Trong khẩu phần bắp – bã đậu phộng: Thiếu lysine và methionine.
- Lysine thường là axit amin giới hạn trong các nguyên liệu như khô dầu hạt cải, khô dầu mè, bột gluten ngô.
Chất Lượng Protein
Chất lượng protein phụ thuộc vào tỷ lệ và sự cân đối của các axit amin thiết yếu. Một nguồn protein tốt cần cung cấp đầy đủ axit amin thiết yếu với tỷ lệ phù hợp, đồng thời có đủ nitơ để tổng hợp các axit amin không thiết yếu khác.Có thể cải thiện chất lượng protein trong khẩu phần ăn bằng cách:
- Sử dụng nhiều nguồn protein khác nhau để bổ sung axit amin bị thiếu hụt.
- Bổ sung axit amin tổng hợp như methionine và lysine để cân bằng khẩu phần ăn và tối ưu hóa sự phát triển của vịt.
Nguồn Protein Trong Khẩu Phần Ăn Của Vịt
Protein từ thức ăn được tiêu hóa thành axit amin, sau đó hấp thụ vào cơ thể để tổng hợp protein cho sự phát triển, duy trì sức khỏe và sản xuất trứng. Vịt không thể tự tổng hợp một số axit amin thiết yếu, vì vậy cần được cung cấp qua khẩu phần ăn.Protein trong khẩu phần có thể được chia thành hai nhóm chính:
- Protein từ động vật: Bao gồm bột cá, bột thịt, bột thịt – xương và bột huyết. Các nguồn này thường có giá trị sinh học cao và chứa đầy đủ axit amin thiết yếu.
- Protein từ thực vật: Bao gồm khô dầu đậu nành, khô dầu đậu phộng, khô dầu hạt cải, khô dầu hướng dương, bột gluten ngô và khô dầu mè. Các nguồn này có lợi thế về chi phí nhưng cần được kết hợp hợp lý để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng.
Lipid (Chất Béo)
- Lipid là một nhóm hợp chất không tan trong nước nhưng hòa tan trong dung môi hữu cơ như ether, chloroform hoặc benzene. Hàm lượng chất béo trong cơ thể vịt thay đổi theo độ tuổi và tình trạng dinh dưỡng.
- Các axit béo thiết yếu như axit linoleic và axit arachidonic không thể được tổng hợp trong cơ thể, vì vậy cần bổ sung từ khẩu phần ăn. Nếu có đủ axit linoleic trong thức ăn, cơ thể có thể tổng hợp axit arachidonic. Thiếu hụt axit béo thiết yếu có thể gây ra các vấn đề như chậm phát triển, rụng lông, da khô và sần sùi, tiêu chảy ở gà con, giảm kích thước trứng và sản lượng trứng, cũng như giảm tỷ lệ nở ở gà mái đẻ.
- Chất béo là nguồn cung cấp năng lượng rất hiệu quả, cung cấp 2,25 lần năng lượng so với protein hoặc carbohydrate. Vì vậy, dầu và mỡ động vật thường được sử dụng để tăng mức năng lượng trong khẩu phần ăn. Dầu thực vật có hàm lượng axit béo thiết yếu cao hơn so với mỡ động vật, giúp cải thiện chất lượng dinh dưỡng.
- Tăng độ ngon miệng và giảm bụi trong thức ăn.
- Giảm hao mòn thiết bị chế biến thức ăn.
- Hỗ trợ vận chuyển và hấp thụ các vitamin tan trong chất béo như A, D, E và K.
- Giúp giảm sinh nhiệt thừa trong cơ thể, hạn chế stress nhiệt cho vịt.
- Phospholipid là thành phần chính của màng tế bào.
- Glycolipid (cerebroside) có mặt trong não và dây thần kinh.
- Cholesterol là thành phần thiết yếu của tế bào và là tiền chất của vitamin D3, axit mật và hormone steroid như glucocorticoid và estrogen.
- Axit arachidonic là tiền chất của prostaglandin, một hợp chất quan trọng trong nhiều quá trình sinh lý.
